" كلّ شىء فيه حلال و حرام فهو لك حلال حتّى تعرف الحرام منه بعينه فتدعه » . « 1 » ؛ يعنى : هر چيزى كه در آن از حيث حرمت و حليت شك وجود داشته باشد ، براى تو حلال است ؛ مگر اينكه بدانى حرام است ، پس آن را به حال خود وامىگذارى . شيخ انصارى پس از بيان نحوه استدلال به اين حديث به نقل از ديگر عالمان اصولى ، آن را مورد نقد قرار داده و مدلول حديث را منحصر در شبهه‌هاى موضوعى مىداند ؛ زيرا طبق بيان اين حديث بايد جايى را فرض كرد كه در آن هر دو عنوان « حلال » و « حرام » در آن احتمال رود ، و اين تنها در امور خارجى و شبهه‌هاى موضوعى قابل تصوّر است ؛ زيرا در مورد حكم شرعى نمىتوان هر دو عنوان را احتمال داد . از همهء اين‌ها گذشته مثالهايى كه در برخى از روايات « حلّ » ضميمه حديث گرديده است نشان‌دهنده انحصار حديث در شبهه‌هاى موضوعى است . « 2 » امّا محقّق خراسانى حديث را به نحوى كه در صدر مبحث عنوان شد ذكر مىنمايد ( البتّه با تغيير مختصرى در كلمه « تعلم » كه به جاى آن « تعرف » به كار برده كه هر دو يكى است ) لذا همان‌طور كه بيان گرديد استدلال به اين حديث را علاوه بر شبهه‌هاى موضوعى در مورد شبهه‌هاى حكمى نيز صحيح دانسته است . ايشان پا را از اين فراتر نهاده و حديث مزبور را در مورد شبهه‌هاى وجوبى نيز مورد استدلال قرار مىدهد ؛ زيرا با توجّه به اينكه كسى از عالمان اصول در تمسّك به برائت نسبت به شبهه‌هاى وجوبى و تحريمى تفصيل قائل نشده است ،

--> ( 1 ) - شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 17 ، كتاب الأطعمة و الأشربة ، الباب 61 من أبواب الأطعمة المباحة ، حديث 2 . ( 2 ) - شيخ انصارى ، رسائل محشى به حاشيه رحمت الله ، مبحث برائت ، ص 200 - 201